چندی پیش یکی از دوستان در سوالی از من خواست تا با توجه به شناختم از بخش منابع طبیعی استان زمینه های بکارگیری کارشناسان این بخش را بیان کنم بنابراین برآن شدم تا برخی زمینه ها را برای تبادل نظر در این تارنما منتشر کنم.
توجه به این نکته که کارشناسان عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی در سطح استان پراکنده بوده و عمدتا ساکن روستاهها هسند وقابلیت های ویژه ای در بخش کشاورزی ومنابع طبیعی دارند و از سویی محدودیت جذب در مراکز دولتی ،همچنین سیاست دولت برای واگذاری امور به بخش غیر دولتی بازنگری در اجرای پروژه ها وتغییر نگاه مدیران ومجریان را ایجاب می کند. بخشی از پیشنهادات ارائه شده در ذیل تنها با تغییر نگاه مدیران وباور توان فرزندان این دیار قابل اجراست وبخشی را می توان با توافقات قانونی،الزام آور، دو وچند جانبه به انجام رساند.
بقیه در ادامه مطلب
با سلام خدمت بینندگان ارجمند این تارنما. برخی نظراتم را درخصوص مدیریت منطقه سیستان با توجه به مسئولیت کاری در وبلاگ دیگری با آدرس زیر می نویسم.خوشحال خواهم شد که از نظرات عزیزان مطلع گردم.
به گفته بانك جهاني توسعه روستايي راهبردي است كه براي بهبود زندگي اجتماعي و اقتصادي مردم فقير روستايي طراحي شده است از آنجايي كه توسعه روستايي در واقع عاملي براي كاهش فقر است از اين رو بايد به نحو بسيار روشن و مناسبي براي افزايش توليد و بالا بردن بهره وري تلاش شود. برنامه ريزي در جهت احيا و اصلاح منابع آب و خاك ، سرمايه گذاري در زمينه هاي مختلف توليدي بخش كشاورزي ، فعاليتهايي در زمينه بهزراعي و آموزشي و ترويج و ... از جمله مواردي است كه افزايش توليد و بهره وري بهينه در بخش كشاورزي را بدنبال دارد.برای نیل به این مقصود صندوق تسهیلات محیط زیست جهانی(GEF) با همکاری دفتر توسعه سازمان ملل(UNDP) اقدام به اجرای پروژه ای در کشور با نام "تقویت و انسجام سازمانی برای مدیریت یکپارچه منابع طبیعی"(MENARID) نموده که منطقه هامون شهر زابل یکی از سایت های سه گانه انتخابی آن در کشور است.این منطقه با مجموعه متنوعی از مشاغل مرتبط به جوامع محلی(کشاورزی،صیادی،دامداری و..) پس از اجرای پروژه الگویی قابل تعمیم به سایر مناطق کشور خواهد بود.
هدف اصلی پروژه بین المللی MENARID ، شناسایی و رفع خلاء ها و موانع قانونی و ساختاری موجود در مدیریت یکپارچه منابع طبیعی (INRM) و همچنین تمرین نحوه اجرایی شدن برنامه اقدام ملی مقابله با بیابان زایی از طریق توسعه و تقویت سطح دانش و آگاهی کارشناسان و بهره برداران محلی، ظرفیت سازی و توانمند سازی جهت تحقق انسجام سازمانی و نیز ارائه شیوه های موفق مدیریت پایدار منابع آب و اراضی، افزایش بهره وری در بخشهای کشاورزی و منابع طبیعی و معرفی روشهای اصولی پیشگیری از تغییر کاربری اراضی و تخریب سرزمین، طراحی سیستم های پیش آگاهی و هشدار برای تخریب سرزمین و خشکسالی و ... و تعمیم دادن دستاوردهای آن به مناطق دیگر و همچنین سطوح بالاتر تصمیم گیری و برنامه ریزی کشور می باشد .مدت اجرای پروژه 5 سال است وبا بهره گیری از مشاورین ملی و بین المللی وپس از شناسایی سازمان مردم نهاد (سمن) محلی وارد عرصه می شود. سمن مورد نظر با حضور در عرصه و شناسائی و تحلیل مشکلات، اقدام به ایجاد گروه های توسعه روستا و صندوق های خرد اعتباری می کند. از سوی دیگر بر اساس شناخت خود سمن و راهنمایی مشاور معیشت جایگزین، از فرصت های شغلی موجود استفاده بهینه می شود و فرصتهای جدید معرفی می شوند. از دیگر سو مشکلات و تداخلات عدم هماهنگی فعالیت دستگاه ها که منجر به بهره برداری ناپایدار از عرصه ها می شود هم به سطح بالاتر مدیریت پروژه فوق اعلام می شوند تا مدیریت ملی برای آن ها راهکار بیابد و بازخورد آن ها را به جامعه محلی برگرداند.
پرويز كردواني در نشست سرگروههاي جغرافي مناطق 19 گانه آموزش و پرورش تهران اظهار كرد: منشا ريزگردهايي كه وارد ايران ميشوند و زندگي مردم را مختل ميكنند شمال آفريقا است ولي اين ريزگردها در عراق تشديد ميشوند.
كويرشناس برجسته ايراني راهحل مشكل ريزگردهاي عربي كه جنوب و غرب ايران را تحت تاثير قرار ميدهد پاشيدن ريگ در آن مناطق عنوان كرد.كردواني همچنين مالچ پاشي روي مناطق مستعد گرد و غبار را كاري اشتباه توصيف و اضافه كرد: اگر به فرض كشور عراق اجازه بدهد كه ما در مناطق شرقياش مالچ پاشي كنيم اين كار از چند جهت اشتباه است. اول اينكه پاشيدن مالچ در مناطق وسيع شرق عراق هزينههاي بسيار زيادي دارد، دوم اين كه مالچ بسيار بد بو است و سوم اينكه مانع نفوذ آب به خاك منطقه ميشود و موجب ميشود هيچ گونه گياهي در آن رشد نكند.كردواني در ادامه با اشاره به تحقيقات شخصياش خاطرنشان كرد: هماكنون در ايران مخروط افكنههاي زيادي وجود دارد كه ميتوان از آنها ريگ استخراج كرد و آنها را در مناطقي كه امكان بلندشدن گرد و غبار وجود دارد پاشيد. اين كار باعث ميشود شديدترين بادها نتوانند گردوغبار محلي را بلند كنند. ضمن اينكه ريگ مانند مالچ كه از نفت به دست ميآيد بوي نامطبوع ندارد و مانع نفوذ آب هم نميشود.كردواني در ادامه مناطقي از ايران را براي برداشت ريگ مناسب دانست و افزود: از يزد به سمت بافق، از نايين به سمت انارك و از اردكان به سمت چكچك مناطقي وجود دارند كه باد كاري به پوشش آنها ندارد چون پوشششان ريگي است. ميتوان در عراق هم مانند اين پوشش را ايجاد كرد. ضمنا در زابل هم همين كار را بايد كرد. از زمانهاي قديم باد سيستان براي مردم آن منطقه مايه نعمت بود ولي به مرور زمان برايشان مشكل آفرين شده است.
درخصوص سخنان آقای دکتر کردوانی ذکر چند نکته برای آشنایی علاقمندان مدیریت مناطق بیابانی خالی از لطف نخواهد بود.اولا براساس آخرین مقالات ارائه شده -در دومین همایش مقابله با فرسایش بادی وریزگردها در دانشگاه یزد- منشا توفانهای گرد وغبار کشورهای عربی آسیا هستند وارتباطی با توفانهای آفریقا ثابت نشده است. ثانیامدیریت ریزگردها با تژه های ماسه ای متفاوت است و همانطوریکه ایشان به درستی اشاره کردند ناشی از خشک شدن تالابهای با وسعت زیاد است که عملیات را با مشکل مواجه کرده و مستلزم صرف هزینه های سرسام آوری است. ثالثا همواره در هزینه کرد بحث هزینه/فایده مطرح بوده و مالچ های نفتی در مقاطعی بدلیل ارزانی استفاده می شده واستفاده از سنگریزه به هیچ وجه مقرون به صرفه نیست.رابعا در خصوص کارایی "مالچ سنگریزه ای " نتایج قابل قبولی حاصل نشده است وخامسا موارد عنوان شده در خصوص اثرات مالچ نفتی محل بحث و اشکال جدی است.
بهار با همه زیبایی بر بینندگان این تارنما مبارک باشد. سال نو را در حالی آغاز می کنیم که زیست بوم سیستان وبلوچستان از بارندگیهای اواخر اسفند ماه گذشته به خوبی متنعم شده و ورود آب هیرمند نیز سر سبزی وآبادی را موجب شده است.امیدوارم این خبر ها نوید بخش پایان خشکسالی های چند سال اخیر استان باشد. ان شاء الله!
به گفته یک سازمان خیریه جهانی جایگزین کردن سوخت های سنتی با سوخت زیستی بیش از 30 میلیون نفر را در سراسر جهان به سوی فقر کشانده است. به نقل از آکسفام (سیاست های سبز) این امر در کشورهای توسعه یافته به افزایش مواد غذایی دامن می زند که خود بیشترین ضربه را به فقرا خواهد زد. در عین حال به گفته این سازمان استفاده از این سوخت جایگزین ، نقش مثبتی در مبارزه با تغییرات جوی نخواهد داشت. آکسفام در گزارش خود از اتحادیه اروپا خواسته هدفی را که پیشتر در استفاده ده درصدی از سوخت های قابل جایگزین در حمل ونقل تا سال 2020 اعلام کرده بود لغو کند.
آکسفام تخمین زده این تعیین هدف می تواند با تغییر کاربری زمین ها تولیدات کربن را تا سال 2020 هفتاد برابر کند . راب بیلی مشاور سوخت های زیستی آکسفام ونویسنده این گزارش ، از کشورهای ثروتمند که با ارائه یارانه وتخفیف مالیاتی تولید سوخت از غلات را تشویق می کنند، انتقاد کرده است. به گفته بیلی اگر نرخ غله برای تولید سوخت از نرخ آن برای تولید مواد غذایی بیشتر شود، لاجرم غلات برای تولید سوخت مورد استفاده قرار خوواهند گرفت. وی افزود:" کشورهای ثروتمند به وخامت تغییرات جوی دامن می زنند ، غلات وزمین ها را از چنگ تولید کنندگان مواد غذایی در می آورند وجان میلیونها نفر را می گیرند".
سوخت های زیستی مخالفان وموافقان سرسختی دارد. رهبرانی چون لولا دوسیلوا رهبر برزیل معتقدند استفاده از این سوخت فرصت بسیار خوبی را در اختیار کشورهای در حال توسعه قرار خواهد داد.آقای دوسیلوا معتقد است که این کار صادرات غلات در مورد استفاده در تولید سوخت در آفریقا ، آمریکای مرکزی وجزایر کارائیب را بسیار پر منفعت خواهد کرد واین کشورها را در خروج از فقر یاری می کند. با این همه چندین سازمان خیریه وتحلیل گران زیادی نسبت به ابعاد منفی استفاده از سوخت های زیستی هشدار داده اند. یکی از مشاوران سازمان ملل تا آنجا پیش رفته که سوخت زیستی را "جنایتی علیه بشریت" خوانده است.
http://www.watthead.org/2007/08/before-we-get-drunk-on-ethanol-lets.html
استفاده از جاتروفا برای سوخت های زیستی چندی است که در کشور نقل محافل مرتبط علمی است .حتی در استان سیستان وبلوچستان در سال گذشته با همین رویکرد بدلیل پی گیری میرکل وقت" جنگل های خارج از شمال" سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری کشور عرصه ای توسط بنده و همکاران در مجاورت هامون جازموریان به وسعت هزار هکتار بدین منظور پیشنهاد شد. اما چندی پیش مطلبی در پنجمین شماره خبرنامه Dry Net (خبرنامه شبکه جهانی مقابله با بیابانزایی ) در خصوص هشدار برای استفاده از سوخت های زیستی خواندم.که نتیجه مراجعه به مراجع آن حاوی نکات جالبی بود که در پست بعدی به آن می پردازم.
خشکسالی دیگر حادثه غیر مترقبه ای نیست مخصوصا برای ما که کم کمک دومین دهه ازآنرا به نیمه می رسانیم. اما واقعا برای گریز از خشکسالی چه کرده ایم؟!لینک زیر به این پرسش پاسخ امیدوارکننده ای نمی دهد.سازمان هواشناسي كشور يك خشكسالي زنجيرهاي را براي 4 سال پاياني دهه 80 شمسي پيشبيني كرده است.اين خشكسالي از سال 86 آغاز و تا پايان سال 1390 ادامه خواهد داشت.متوسط بارشهاي كشور از ابتداي سال آبي جاري تا پايان هفته اول آذر ماه با 72 درصد كاهش در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته به 11 ميليمتر رسيد. اين ميزان در مقايسه با دوره درازمدت 40 ساله نيز 66 درصد كاهش يافته است. همچنين در هفته گذشته 28 استان، روزهاي بدون باران را سپري كردند و فقط دو استان خراسان شمالي و مازندران بارش باران داشتند. استانهاي خراسان شمالي و مازندران هركدام با يك ميلي متر بارندگي در هفته گذشته، بارشهاي خود را به ترتيب به 18 و 126 ميليمتر رساندند.به گزارش پايگاه خبري وزارت نيرو، حجم آب ورودي به سدهاي كشور از ابتداي سال آبي جاري تاكنون دو ميليارد و 600 ميليون مترمكعب گزارش شده است. بر اساس اين گزارش، حجم آب موجود در مخازن سدهاي كشور در هفته گذشته و در مقايسه با هفته پيش از آن 200 ميليون مترمكعب كاهش يافته است. حجم آب موجود در مخازن سدهاي كشور در زمان حاضر 16 ميليارد و 200 ميليون مترمكعب است كه در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته سه ميليارد و 300 ميليون مترمكعب افزايش نشان ميدهد. همچنين ميزان آب خروجي از سدهاي كشور با 500 ميليون مترمكعب افزايش افزون بر 4 ميليارد مترمكعب به ثبت رسيده است.
مسئولین می گویند"اقداماتي براي مقابله با تبعات خشكسالي آغاز شده اين برنامهها در چند محور دنبال ميشود؛ محور اول واردات آب از كشورهاي همسايه مانند تاجيكستان، قرقيزستان، ارمنستان و تركمنستان است كه مذاكرات آن انجام شده و در حال پيگيري است. بخش ديگر اقدامات نيز از طريق بارور كردن ابرها در استانهاي مركزي ايران مانند يزد، كرمان، سمنان، اصفهان و قم دنبال ميشود كه هدف آنها، تامين آب بيشتر براي كشور است. وي اظهار كرد: بخش ديگر اقدامات در جهت حفظ و صيانت منابع آبي موجود در كشور صورت ميگيرد كه ساماندهي منابع فعلي آب كشور، گسترش شبكه آبخيزداري و آبخوانداري به كل كشور و ساماندهي چاههاي آب كشاورزي از آن جمله است. در بخش مصرف آب كشاورزي نيز اصلاح بذرهايي كه به جاي چند بار آبياري نياز به يك بار آبياري داشته باشند، در دستور كار قرار دارد."
ما هم باور می کنیم!!!!!
ورود آب در چند مقطع کوتاه از زمستان ۸۵ به اینسو مردم تشنه سیستان را به اندک قانع کرد اما این میزان آب هیچگاه کفاف زادآوری وحتی بقای گونه های گیاهی حاشیه دشت را نداشته است.سال آبی گذشته نیز منطقه سیستان رکوردار بارش اندک در کشور شد تا خشکسالی سیستان وارد دوازدهمین سال متوالی گردد.به نظر می رسد حالا دیگر زمان کافی سپری شده تا مسئولان به اهمیت مدیریت منابع آبی موجود در دشت پی ببرند.
خبر گزاری مهر اقدام به معرفی ۱۰ روستای برتر ایران کرده که در میان آنان روستای زیبای تیس در چابهار نیز جای دارد.در توضیحات اگر چه به برخی جاذبه های منطقه توجه شده اما اشاره به مجاورت این روستا با منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار - مناره زیبای مسجد جامع تیس و پوشش متنوع گیاهی آن خالی از لطف نخواهد بود.
کارگروه ملی بیابان زدایی با ترکیب 19 عضو که 11 عضو کابینه نیز در آن حضور دارند تشکیل می شود. یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون های کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی (در صورت معرفی) به عنوان ناظر، روسای سازمان حفاظت محیط زیست، میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی، صدا و سیما و یا نماینده تام الاختیار آنها در سطح معاون سازمان، معاون برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، رئیس سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، یک نفر از اساتید، محققان و صاحب نظران با تایید اعضای کارگروه، یک نفر از نمایندگان سازمانهای مردم نهاد با تایید اعضای کارگروه، نماینده ایران نزد کنوانسیون و نماینده سایر دستگاه ها حسب مورد با تشخیص رئیس کارگروه (با حق رای) از سایر اعضای این کارگروه هستند.
تعیین سیاستها و برنامههای مرتبط با اهداف و اصول کنوانسیون، برنامهریزی به منظور تقویت جایگاه دولت از طریق همکاریهای زیر منطقهای، منطقهای و بینالمللی در امر بیابان زدایی، برقراری ارتباط منظم و موثر با کشورها و دبیرخانه کنوانسیون و نیز سازمان های بینالمللی مرتبط برای تبادل اطلاعات و تجربیات و نیز اجرای راهکارهای تامین منابع مالی در اجرای تعهدات، تدیون سیاستهای آموزشیف تحقیقاتی، اطلاع رسانی ، ظرفیت سازی و آگاهی عمومی مرتبط با بیابان زدایی در سطح ملی،تدوین برنامه عمل ملی از طریق هماهنگی و تنظیم سیاستهای بین بخشی و نظارت بر اجرای آن،برنامهریزی و هماهنگی برای هم افزایی با سایر کنوانسیونهای زیست محیطی به ویژه کنوانسیونهای تغییرات اقلیم و تنوع زیستی، سیاستگذاری و برنامهییزی و تنظیم پیش نویس مصوبات مورد نیاز به منظور اجرایی شدن تعهدات ناشی از الحاق به کنوانسیون و تعیین نقش و ماموریت های دستگاهای اجرای در جهت ایفای تعهدات از وظایف این کارگره است.